لکه توت فرنگی در تار عنکبوت

Azin Ebaadi
ضایعات عروقی پوست در واقع  اختلالاتی محدود و کانونی در روند طبیعی رشد و نموی عروق  هستند که از زمان تولد ظاهر می شوند و هرگز برگشت پیدا نمی کنند. این ضایعات ممکن است در حین عمل های جراحی، وارد آمدن ضربه یا بارداری گسترش یابند.دسته بندی ساده ی این ضایعات به ترتیب زیر است:

1- ضایعات عروقی که جریان خون در آنها شدت زیاد و بالائی دارد  و اختلال عمده در آنها در محل اتصال شریان ها با وریدها است.  به طور طبیعی فشارو شدت جریان خون در شریان ها بالاتر و در وریدها پائین تر است. در این نوع اختلال دریچه ارتباطی بین شریان ها و وریدها کار طبیعی خود را انجام نمی دهند و خون با فشار بالا وارد وریدها شده و آنها را گشاد و از زیر پوست برجسته و ضربان دار می سازد. یکی از بیماری هائی که این اختلال در آن مشاهده می شود، سندرم پارکز- وبر نام دارد. 

2- ضایعات عروقی که جریان خون در آنها شدت پائینی دارد و   اختلال عمده در آنها در مویرگ ها است. یکی از بیماری هائی که اختلال مویرگی باعث ایجاد آن می شود، "بیماری لکه ی سالمون" است. "بیماری لکه ی شرابی رنگ" پوست نیز ناشی از اختلال در مویرگ ها است. 

3- ضایعات عروقی مختلط که در آنها اختلال هم در شرائین، هم در وریدها و هم در مویرگ ها است. مثال این حالت "سندرم پروتئوس" است.

4- سایر حالات نادر از قبیل حالتی موسوم به "آتاکسی  تلانژکتازی"

اختلالات دسته ی اول نسبتاً نادر هستند ولی شدت درگیری در آنه بالاست و خطرات جدی نیز در بر دارند. در "سندرم پارکز- وبر" به غیر از اختلال در مسیر ارتباطی شریان ها به وریدها و قرمز رنگ شدن شدید پوست، افزایش بی رویه در رشد یک اندام مثل دست یا پا نیز وجود دارد، ولی مشکل در پاها بیشتر مشاهده می شود و گاهی عروق لنفی نیز درگیر شده و پا به شدت متورم و بزرگ می شود. این بیماری درمان قطعی ندارد ولی استفاده از بانداژ فشاری می تواند از شدت آن بکاهد.

اختلالات دسته ی دوم که در اثر درگیری مویرگ ها به وجود می آید، شایع ترین اختلالات عروقی هستند. "لکه ی سالمون" در تمام نژادها شیوع بسیار بالائی دارد و با ظهور لکه هایی به رنگ صورتی و قرمز که شبیه گوشت  خام ماهی سالمون هستند، تظاهر می یابند. پشت گردن بیشترین محلی است که این ضایعات در آن نمود پیدا می کنند ولی ممکن است لکه به پشت یا جلوی سر نیز گسترش یابد یا بین دو ابرو، بالای پلک ها یا پل بینی را نیز مبتلا سازد و گهگاه نیز در پائین کمر یا چند منطقه ی مختل بدن ظاهر می شود. اغلب این ضایعات طی این سال اول عمر خود به خود و بدون نیاز به درمان اختصاصی و بدون به جا گذاشتن علامتی از خود از بین می روند/. احتمال دارد لکه هایی که در پائین کمر ظاهر می شوند با عدم اتصال صحیح مهره های پائین کمر همراه باشند و بهتر است با تصویربرداری از این کودکان از سلامت وضع ستون مهره ها مطمئن شد غالباً .این ضایعات در تداول عامه تحت عنوان "ماه گرفتگی" شناخته      می شوند و گاهی نیز به آنها "لکه ی لک لک ها"گفته می شود، چون تصور میشد این لکه ها در زمانی که مادر در زمان بارداری و در حین ماه گرفتگی به ماه نگاه کند، به وجود می آیند یا این که لک لک هائی که نوزاد را از دنیای عدم به عالم هستی می آورند با نوک منقار خود گردن این کودکان را گرفته اند و جای این نوک به شکل قرمزی پوست باقی مانده است!

 "لکه های شرابی رنگ"  که بین 0.1 تا 2% کل افراد جامعه را درگیر می سازند نیز تحت عنوان "ماه گرفتگی" شناخته می شوند ولی تفاوتشان با دسته ی بالا در این است که این لکه ها هیچ وقت از بین نمی روند و بیشتر در صورت با شدت و گستردگی متفاوت بروز می کنند و گاه حتی مخاط دهان و لبها را درگیر می سازند. برای درمان این ضایعات می توان از نوعی لیزر موسوم به لیزر PDL کمک گرفت که بین 50 تا 90% شانس  ایجاد بهبود در بیماری را دارند.

نوعی بیماری تحت عنوان "سندرم استورج-وبر" نیز وجود دارد که در آن لکه های شرابی رنگ همراه اختلالات ی لایه ی  داخلی سیستم عصبی و چشم به شکل یک طرفه  هستند.

ااز اختلالات گروه سوم یا درگیری مختلط می توان به حالتی به نام "سندرم پروتئوس" اشاره کرد که در آن دست ها و پاها به شکل بیمار گونه و غیر قرینه بزرگ شده و   خال های متعدد برجسته و اختلالات در شکل و اندازه ی جمجمه نیز مشاهده می شود. این بیماری نیز درمان خاص یا قطعی ندارد.

باید در خاتمه به این موضوع اشاره کرد که نوعی تومور عروقی موسوم به "همانژیوم مادرزادی" نیز وجود دارد که از نظر تقسیم بندی جزو اختلالات عروقی محسوب نمی شود بلکه  توموری با منشاء عروقی است. این تومور در زمان تولد حداکثر اندازه را دارد و با گذشت سن اندازه اش کمتر می شود. اندازه ی این تومور بین از چند تا چندین سانتی متر است و به شکل توده ای گرد یا بیضوی به رنگ صورتی تا ارغوانی در سر، اندام ها یا نزدیک مفاصل دیده می شود. این ضایعات برگشت خود به خود ندارند و با افزایش سن و تا حدود سن 12 سالگی شکل کاملتری  پیدا می کنند. همانژيوم در نژاد سفيد بسيار شايعتر است و 20-10 برابر آسيايي ها و نژاد سياه ديده مي شود. خانمها معمولاً به نسبت 3 به 1 نسبت به مردان درگير مي شوند. در 30% موارد درگيري از زمان تولد وجود دارد ودر 70% ممكن است بیماری در طی اولين هفته هاي تولد ديده شود. بيشتر همانژيوما قطری حدود نیم تا پنج سانتی متر دارند ولی ممكن است  قطرشان تا 20 سانتی متر نیز برسد.  این ضایعات ممکن است دچار خون ریزی شده، زخمی شوند یا دچار عفونت شوند و با به جا گذاشتن اسکار – یا جوشگاه- بهبود یابند. درمان اصلی این ضایعات جراحی، استفاده از لیزر PDL یا گهگاه پرتودرمانی یا تزریق دارو درون آنها است.             .

 

"این مطلب در شماره ی99 روز پنج شنبه 17  اسفند ماه 1391 مجله ی همشهری تندرستی چاپ شده است."