جوش غرور سن ندارد

Azin Ebaadi

بیماری آکنه یا اصطلاحاً "جوش غرور جوانی" بیماری واحد پیلوسباسه پوست می باشد. واحد پیلوسباسه به مجموعه ای اطلاق می شود که شامل غده ی سباسه و یک فولیکول مو می باشد.  غده ی سباسه مسئول ترشح چربی سطح پوست است کخ ترشحات خود را در کنار ریشه مو تخلیه می کند.  این بیماری فقط در ایالات متحده آمریکا 40 تا 50 میلیون فرد را در هرسال مبتلا می کند و حدود 2.5 میلیارد دلار هزینه سالانه برای درمان آن مصرف می شود. تقریباً 85% افراد بین سنین 12 تا 24 سالگی به آن مبتلا می شوند و در برخی جوامع میزان بروز آن تا 100% نیز می رسد. این موضوع سبب شده که گاهی این بیماری به عنوان نوعی تغییر فیزیولوژیک و طبیعی در دوران بلوغ تلقی شود. نکته قابل ذکر این است که این بیماری تا حدود 45 سالگی نیز ممکن است ادامه یابد و منحصر دانستن آن به دوره ی نوجوانی یا جوانی موضوع درستی نیست. اشخاصی که به شکل زودرس بالغ می شوند، مبتلایان به بیماری تخمدان چندین کیستی (تخمدان پلی کیستیک)، افرادی که سطح آندروژن (هورمون مردانه) یا کورتیزول بالاتر از حد طبیعی دارند و افراد مبتلا به اختلال کروموزومی xyy آکنه ی شدیدتری از حد معمول دارند که به درمان های رایج نیز مقاومت نشان می دهند. عوامل مهم دخیل در ایجاد آکنه عبارتند از: 1- ترشح بالای سبوم یا همان چربی سطح پوست که خود تحت تاثیر عوامل هورمونی می باشد. 2- بسته شدن قسمت بالای فولیکول یا همان پیاز مو در اثر تجمع مواد شاخی سطح پوست 3- التهاب فولیکول مو 4- تجمع نوعی باکتری (موسوم به پروپیونی باکتریوم آکنه) در عمق فولیکول مو  

از نظر ظاهر ی آکنه تا وقتی که ملتهب نشده، دو نوع دارد: کمدون های بسته  یا همان جوش های سر سفید با قطری حدود یک میلی متر و بدون وجود سرخی یا منفذ  بر سطحشان؛ و کمدون های باز یا جوش های سر سیاه با ظاهر ی گنبدی شکل و وجود منافذ متسع بر روی سطحشان. با ایجاد التهاب ممکن است برجستگی هایی با قطر یک تا پنج میلی متر و حاشیه ی سرخ، تجمعات چرکی با همین قطر یا ضایعاتی گنبدی شکل و برآمده و دردناک بر سطح پوست بوجود آیند. گاهی جوشگاه یا اسکار یا تیرگی ناشی از التهاب پوست نیز بر محل مبتلا دیده می شود. اغلب ضایعات آکنه بر روی صورت ایجاد می شوند ولی گرفتار شدن بالای سینه، بین دو کتف، سرشانه ها، کمر و بازوها نیز به فراوانی دیده می شود.  استفاده از بندهای کلاه در ناحیه زیر چانه یا تماس مکرر با بند شلوار (ساسپندر)، تماس ادوات موسیقی همچون ویولون با پوست زیر گردن و چانه و خراشاندن یا حتی دست ها را به مدت زیر چانه قرار دادن می توانند از علل ناشایع بروز ضایعات آکنه ای باشند. داروهائی از قبیل داروهای کورتیکوستروئیدی(کورتون ها)، تستوسترون و استروئیدهای نیروزا،  ویتامین هائی مثل B12 و B6 و D، داروهای حاوی ید یا برم و برخی داروهای ضدصرع می توانند آکنه داروئی ایجاد کنند. کسانی که در محیط کار خود با روغن های صنعتی، ذغال سنگ و مشتقات آن و یا سموم دفع آفات و حشره کش ها در ارتباط هستند نیز ممکن است ضایعات پوستی آکنه ای پیدا کنند. همچنین تا 20% نوزادان طبیعی ممکن است در اثر تغییرات هورمونی بدن مادر و ارتباط خونی جنین با مادر از طریق بندناف در حوالی سن دوهفتگی  به ضایعات آکنه ای مبتلا شوند که تدریجاً و بدون نیاز به هیچ درمانی خودبخود و طی سه ماهه ی نخستین زندگی نوزاد فروکش می کنند. حرارت زیاد مناطق گرمسیری نیز ممکن است باعث ایجاد آکنه شود. درمان آکنه طیف وسیعی از داروها و روش های درمانی را در بر می گیرد که بسته به نوع ضایعات و شدت و گستردگی آنها توسط پزشک انتخاب شده و به کار می رود. اجمالاً می توان گفت در موارد غیرالتهابی و خفیف یا نسبتاً خفیف آکنه از داروهای موضعی لایه بردار یا آنتی بیوتیکی یا تنظیم کننده ترشح سبوم استفاده می شود، در موارد التهابی و یا وسیعتر از آنتی بیوتیک های خوراکی کمک گرفته می شود و در موارد شدید، بدشکل کننده و کیستی یا مقاوم به سایر درمانها از داروئی خوراکی به نام ایزوترتینوئین (روآکوتان یا آکوتان) استفاده می گردد. البته این دارو حتماً و ضرورتاً باید تحت نظارت پزشک متخصص پوست به کار رود و استفاده از آن مستلزم بررسی های آزمایشگاهی و پیگیری های دقیق می باشد. یکی از خطرات این دارو تراتوژن بودن آن است که بدین معنا می باشد که در صورت مصرف این دارو در زمان بارداری احتمال ناقص الخلقه شدن جنین بسیار بوده و به هیچ وجه در این زمان نباید از دارو استفاده کرد.  درمان جوشگاه ها با روشهای داروئی، تزریق ژل یا چربی، جراحی یا لیزر امکان پذیر است ولی گاهی نیز این اسکارها چنان متعدد و ناهموار شده اند که به مجموعه ای از روش های درمانی قبل برای ایجاد اثر بهتر نیاز وجود دارد.

 

" این مطلب در شماره ی 48 روز سه شنبه 31 خرداد 1390 روزنامه ی هفت صبح چاپ شده است."